Uşaqların gec danışmasının qarşısını necə almaq olar? - Həkim məsləhəti
Uşaqların nitq inkişafı təkcə bioloji proses deyil, həm də sosial mühitin birbaşa nəticəsidir. Gecikmələrin qarşısını almaq üçün ilk növbədə uşaqla qurulan ünsiyyətin keyfiyyətinə xüsusi diqqət yetirilməlidir.
Bu sözləri Operativ Media-ya açıqlamasında defektoloq-loqoped, psixoloq Günel Fərzəliyeva deyib.
O bildirib ki, valideynlər körpə hələ danışmağa başlamazdan çox əvvəl onunla aktiv dialoq qurmalı, sanki uşaq onları anlayırmış kimi gündəlik işlərini şərh etməlidirlər. Bu prosesdə uşağın göz səviyyəsinə enmək və onunla birbaşa göz təması qurmaq artikulyasiyanın öyrənilməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir:
“Müasir dövrün ən böyük problemi olan smartfon və planşetlərdən istifadə bu yaşlarda tamamilə məhdudlaşdırılmalıdır, çünki ekran qarşısında keçən vaxt nitqi passivləşdirir. Cizgi filmləri uşaqda birtərəfli qavrayış yaradır, lakin canlı ünsiyyət beynin dil mərkəzlərini aktiv şəkildə stimullaşdırır. Uşağın hər bir istəyini o hələ dilə gətirmədən yerinə yetirmək, onun danışma ehtiyacını aradan qaldırır və tənbəlliyə yol açır. Bunun əvəzinə, uşağa seçim şansı verilməli və onun cavab verməsi üçün müəyyən bir zaman tanınmalıdır. Məsələn, uşaq su istədikdə "Su, yoxsa süd?" sualını verərək onu sözlərdən istifadə etməyə təşviq etmək olar. Kitab oxumaq və nağılları fərqli intonasiyalarla canlandırmaq uşağın söz ehtiyatının zənginləşməsinə böyük töhfə verir. Musiqi və ritmik oyunlar da dilin melodiyasını qavramaq baxımından olduqca effektiv vasitələr hesab olunur. Sensor oyunlar, yəni qum, su və ya müxtəlif teksturalı əşyalarla oynamaq həm motorikanı, həm də dolayı yolla nitqi inkişaf etdirir. Fiziki tərəfdən isə uşağın qidalanmasında vaxtında bərk qidalara keçid edilməsi çeynəmə əzələlərini gücləndirərək tələffüzü asanlaşdırır. Əgər uşaq iki yaşına çatdıqda hələ də sadə frazalar qura bilmirsə, mütəxəssis müayinəsini gecikdirməmək lazımdır. Erkən müdaxilə gələcəkdə yarana biləcək daha ciddi loqopedik problemlərin qarşısını almağa kömək edir. Valideynlər unutmamalıdırlar ki, uşaq üçün ən yaxşı öyrənmə vasitəsi sevgi dolu və səbirli bir ünsiyyət mühitidir. Hər gün müntəzəm olaraq uşaqla oyunlar oynamaq onun özünəinamını və ifadə qabiliyyətini artırır. Səhv tələffüz edilən sözləri uşağın üzünə vurmamaq, sadəcə doğrusunu təkrar etmək motivasiyanı qoruyub saxlayır. Beləliklə, düzgün yanaşma ilə bir çox nitq ləngimələrini ev şəraitində, sadə üsullarla aradan qaldırmaq mümkündür”.
