Hemangioma nə zaman müalicə tələb edir?

Hemangioma uşaqlarda, xüsusilə körpəlik dövründə rast gəlinən xoşxassəli damar mənşəli törəmədir. Əksər infantil hemangiomalar təhlükəli olmur və zamanla öz-özünə geriləyir. Lakin bütün hemangiomaları sadəcə müşahidə etmək düzgün deyil.

Bu sözləri Operativ Media-ya pediatr Səbinə Məmmədova deyib.

O bildirib ki, pediatr üçün əsas məsələ hemangiomanın ölçüsünü, yerləşməsini, böyümə sürətini, dərinliyini və uşağın hər hansı funksiyasına təsir edib-etmədiyini qiymətləndirməkdir:

“Hemangiomalar çox vaxt doğuş zamanı olmur və həyatın ilk həftələrində meydana çıxır. İlk aylarda, xüsusilə 1–3 ay arasında sürətlə böyüyə bilər. Sonrakı dövrdə böyümə zəifləyir və tədricən geriləmə başlayır. Buna görə hemangioma aşkar edilən körpənin yaşını və böyümə dinamikasını nəzərə almaq çox vacibdir.

Hansı hemangiomalar yalnız müşahidə edilə bilər?

Kiçik, səthi, yavaş böyüyən, funksional və kosmetik baxımdan əhəmiyyətli nahiyədə yerləşməyən hemangiomaların çoxunda aktiv müalicə tələb olunmur. Belə hallarda pediatr müntəzəm müşahidə aparır.

Hemangiomanın ölçüsünü qeyd etmək və müəyyən aralıqlarla fotoşəkil çəkmək böyümə dinamikasını qiymətləndirmək üçün faydalıdır. Valideynə də izah edilməlidir ki, müşahidə “heç nə etməmək” deyil, hemangiomanın planlı şəkildə izlənilməsidir.

Hansı hallarda müalicə mütləq nəzərdən keçirilməlidir?

Ən vacib göstəriş hemangiomanın görmə, tənəffüs, qidalanma və digər funksiyaları təhlükə altına salmasıdır.

Göz ətrafında yerləşən hemangiomalar xüsusi diqqət tələb edir. Böyüyərək göz qapağını örtə və görmə inkişafına mane ola bilər. Bu zaman ambliopiya və digər görmə problemlərinin qarşısını almaq üçün erkən müdaxilə vacibdir.

Burun ucunda və dodaq nahiyəsində olan hemangiomalar da diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Bu nahiyələrdə böyüyən hemangioma toxumaların formasını dəyişdirə və sonradan qalıcı kosmetik problem yarada bilər. Dodaq və ağız nahiyəsində yerləşdikdə qidalanmaya da mane ola bilər.

Boyun, çənəaltı və hava yollarına yaxın hemangiomalar tənəffüs baxımından risk yarada bilər. Uşaqda səsdə dəyişiklik, xırıltılı nəfəs, stridor və ya nəfəsalma çətinliyi varsa, bu, təcili qiymətləndirmə tələb edən əlamətdir.

Sürətlə böyüyən hemangiomalar da müalicə baxımından daha ciddi qiymətləndirilir. Xüsusilə həyatın ilk aylarında çox sürətli böyüyən hemangiomanın sonradan böyük dəri və toxuma dəyişiklikləri yaratmasının qarşısını almaq üçün erkən müalicə daha effektiv ola bilər.

Hemangiomanın üzərində yara yaranarsa

Hemangiomanın xoralaşması, yəni üzərində yara əmələ gəlməsi mühüm ağırlaşmalardan biridir. Bu zaman ağrı, qanama və ikincili infeksiya riski artır.

Xüsusilə dəri qatlarında, ağız ətrafında, genital və perineal nahiyədə yerləşən hemangiomalarda bu risk daha yüksəkdir. Belə uşaqlar pediatr tərəfindən qiymətləndirilməli və lazım gəldikdə mütəxəssisə yönləndirilməlidir.

Çoxsaylı hemangiomalara necə yanaşılır?

Körpənin dərisində 5 və ya daha çox hemangioma aşkar edilərsə, daxili orqanlarda, xüsusilə qaraciyərdə hemangiomaların olub-olmaması da nəzərə alınmalıdır. Klinik vəziyyətə uyğun olaraq əlavə müayinə və USM tələb oluna bilər.

Müalicə üsulları hansılardır?

Müalicə hemangiomanın tipinə və riskinə uyğun seçilir. Kiçik və səthi hemangiomalarda bəzi hallarda topikal timolol istifadə edilə bilər. Lakin bu preparat bütün hemangiomalara uyğun deyil.

Yüksək riskli, sürətlə böyüyən və funksional problem yaradan infantil hemangiomalarda oral propranolol əsas sistemik müalicə seçimidir. Propranolol yalnız həkim nəzarəti ilə başlanmalıdır. Uşağın qidalanması, ürək-damar və tənəffüs vəziyyəti nəzərə alınmalıdır.

Bəzi hemangiomalarda lazer və ya cərrahi müalicə də istifadə oluna bilər, lakin bunlar hər hemangioma üçün ilkin müalicə deyil. Çox vaxt sonrakı mərhələdə qalan dəri və toxuma dəyişikliklərinin korreksiyası üçün nəzərdən keçirilir.

Pediatrın valideynə əsas məsləhəti Valideyn hemangiomanı gördükdə ilk növbədə panikaya düşməməlidir. Əksər hemangiomalar xoşxassəlidir. Lakin “öz-özünə keçəcək” deyərək həkim nəzarətindən də kənarda qoymaq olmaz.

Hemangiomanı sıxmaq, deşmək, yandırmaq, xalq təbabəti vasitələri və ya həkim məsləhəti olmadan dərman tətbiq etmək olmaz.

Valideyn hemangiomanın sürətlə böyüməsini, rəng və formasının dəyişməsini, yara və qanama yaranmasını müşahidə edərsə pediatra müraciət etməlidir. Göz ətrafında hemangioma, tənəffüs çətinliyi, qidalanma problemi və aktiv qanama isə daha təcili qiymətləndirmə tələb edir.

Pediatrın əsas yanaşması belədir: hər hemangioma müalicə olunmur, amma hər hemangioma düzgün qiymətləndirilməlidir. Əsas məqsəd lazımsız müalicədən qaçmaqla yanaşı, müalicəyə ehtiyacı olan uşağı vaxtında müəyyən etmək və xüsusilə görmə, tənəffüs, qidalanma və ciddi kosmetik deformasiya kimi ağırlaşmaların qarşısını almaqdır”.