Deputat: Azərbaycan–Laos münasibətləri yeni mərhələyə qədəm qoyur
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan və Laos arasında uzun illər ərzində formalaşmış siyasi dialoqun daha geniş əməkdaşlıq imkanlarına çevrilməsi üçün əlverişli şərait mövcuddur.
Bu sözləri Operativ Media-ya deputat Şahin Seyidzadə deyib.
O bildirib ki, Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, qəbul edilmiş Birgə Bəyanat və imzalanmış sənədlər ikitərəfli münasibətlərin yeni məzmunla zənginləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri dövlətlərarası münasibətlərin ardıcıl inkişafının siyasi iradə və qarşılıqlı etimad üzərində qurulmasıdır. Azərbaycan ilə Laos arasında diplomatik münasibətlər 22 may 1995-ci ildə yaradılıb. Həmin tarixdən ötən dövr ərzində iki ölkə arasında əlaqələr müxtəlif beynəlxalq platformalarda təmaslar və qarşılıqlı dəstək vasitəsilə inkişaf edib
“Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, artıq 30 ildən çoxdur davam edən diplomatik münasibətlər qarşılıqlı anlaşmanın və dostluğun mövcudluğunu təsdiqləyir. Bu münasibətlərin əhəmiyyəti yalnız diplomatik əlaqələrin müddəti ilə ölçülmür. Əsas məsələ formalaşmış siyasi etimadın müasir dövrün çağırışlarına uyğun əməkdaşlıq mexanizmləri ilə möhkəmləndirilməsidir. Dövlətlər arasında münasibətlərin davamlı inkişafı üçün yüksək səviyyəli dialoqla yanaşı, əldə olunan razılaşmaların icrası, müxtəlif qurumlar arasında əlaqələrin genişləndirilməsi və qarşılıqlı maraqların konkret nəticələrə çevrilməsi vacibdir. Azərbaycan və Laos prezidentlərinin görüşləri məhz bu baxımdan diqqətəlayiqdir.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında qeyd edib ki, Laos Prezidenti ilə əvvəlki görüşlər beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində baş tutub və onu Azərbaycana rəsmi səfərə dəvət edib. Dəvətin qəbul olunması və Laos dövlət başçısının Bakıya səfəri iki ölkə arasındakı siyasi dialoqun yeni mərhələyə yüksəlməsinə şərait yaradır. Beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində keçirilən görüşlər qarşılıqlı mövqelərin öyrənilməsi üçün imkan yaratsa da, dövlət səfərləri əməkdaşlığın konkret sahələrinin daha ətraflı müzakirəsinə, institusional əlaqələrin gücləndirilməsinə və gələcək fəaliyyət istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə xidmət edir. Oktyabrın 13-də keçirilən təkbətək və geniştərkibli görüşlər zamanı müxtəlif məsələlərin müzakirə edilməsi, konkret addımların müəyyənləşdirilməsi və Birgə Bəyanatın qəbul olunması səfərin siyasi məzmununu daha da gücləndirir. Bu sənəd iki ölkənin gələcək əməkdaşlığının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən siyasi çərçivə kimi qiymətləndirilə bilər. Onun əhəmiyyəti tərəflərin qarşılıqlı maraqlarını ifadə etməklə yanaşı, dövlət qurumları və digər tərəfdaşlar üçün əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi baxımından istiqamət müəyyənləşdirməsindədir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında əməkdaşlığın inkişafı qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram, bərabərhüquqluluq və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanır. Azərbaycan xarici siyasətində bu prinsiplərə xüsusi əhəmiyyət verir. Müxtəlif regionlarda yerləşən dövlətlərlə münasibətlərin inkişaf etdirilməsi ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin şaxələndirilməsinə, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıqların qurulmasına və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycan ilə Laosun coğrafi baxımdan fərqli regionlarda yerləşməsi ikitərəfli münasibətlərin əhəmiyyətini azaltmır. Əksinə, bu amil tərəflərin bir-birinin regional imkanlarını, iqtisadi təcrübəsini və beynəlxalq əlaqələrini daha yaxından öyrənməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Cənub-Şərqi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında siyasi və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi müxtəlif bazarlar arasında əməkdaşlığın inkişafına töhfə verə bilər. Bunun üçün ilk növbədə siyasi dialoqun davamlılığı və qarşılıqlı maraqların dəqiq müəyyənləşdirilməsi vacibdir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığa xüsusi yer verilməsi də təsadüfi deyil. Dövlətlər arasında münasibətlərin ikitərəfli formatla məhdudlaşmaması, beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi diplomatik əlaqələrin mühüm istiqamətidir. Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirak edərək regional və qlobal məsələlərə dair mövqeyini ifadə edir, beynəlxalq hüququn prinsiplərinin qorunmasını və dövlətlər arasında konstruktiv əməkdaşlığın inkişafını vacib hesab edir. Laosla münasibətlərdə də beynəlxalq platformalar qarşılıqlı təmasların davam etdirilməsi üçün əhəmiyyətli imkanlar yaradır. Prezident İlham Əliyevin iki ölkənin beynəlxalq təşkilatlarda həmrəylik və qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirməsini vurğulaması münasibətlərin əsasını təşkil edən siyasi yanaşmanı göstərir. Bu yanaşma əməkdaşlığın yalnız konkret ikitərəfli məsələlər üzrə deyil, həm də beynəlxalq gündəlikdə qarşılıqlı maraq doğuran mövzular ətrafında inkişaf etdirilməsi üçün zəmin yaradır. Siyasi münasibətlərin daha geniş əməkdaşlıq formatına çevrilməsində parlamentlərarası əlaqələr xüsusi rol oynayır. Prezident İlham Əliyev bəyanatında hər iki ölkədə dostluq qruplarının yaradılmasını müsbət qiymətləndirərək parlamentlərarası əməkdaşlığın həm ikitərəfli formatda, həm də beynəlxalq parlament təşkilatları çərçivəsində inkişaf etdiyini bildirib. Bu fikir qanunverici orqanlar arasında əlaqələrin dövlətlərarası münasibətlərin möhkəmləndirilməsində mühüm vasitə olduğunu göstərir. Parlament diplomatiyası dövlətlər arasında siyasi dialoqun davamlılığını təmin edən, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinə şərait yaradan və əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlərini təşviq edən mexanizmlərdən biridir. Parlamentlər yalnız qanunvericilik fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Onlar beynəlxalq əlaqələrin inkişafında, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsində, iqtisadi və humanitar təşəbbüslərin təşviqində də mühüm rol oynayırlar. Azərbaycan və Laos arasında parlamentlərarası dostluq qruplarının fəaliyyəti bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Belə qruplar deputatların qarşılıqlı səfərlərinin təşkilinə, qanunvericilik təcrübəsinin öyrənilməsinə, müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılmasına və dövlətlər arasında əlaqələrin siyasi səviyyədən institusional səviyyəyə keçməsinə kömək edə bilər.
Parlamentlərarası münasibətlərin davamlı inkişafı həmçinin hökumətlər arasında əldə edilən razılaşmaların ictimai və siyasi müstəvidə dəstəklənməsinə şərait yaradır. Azərbaycanın parlament diplomatiyası beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına xidmət edən mühüm istiqamətlərdən biridir. Milli Məclisin müxtəlif ölkələrin parlamentləri ilə əlaqələri, dostluq qruplarının fəaliyyəti və beynəlxalq parlament təşkilatlarında iştirakı ölkəmizin xarici siyasət prioritetlərinin dəstəklənməsində əhəmiyyətli yer tutur. Laosla parlamentlərarası münasibətlərin inkişafı da bu ümumi yanaşmanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında hakim partiyalar arasında əməkdaşlığın da qeyd olunması münasibətlərin çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirir. Dövlətlərarası əlaqələrin davamlılığı yalnız hökumətlərin və diplomatik nümayəndəliklərin fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Siyasi partiyalar arasında təmaslar da qarşılıqlı təcrübənin öyrənilməsi, siyasi dialoqun genişləndirilməsi və ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıya bilər. Bir neçə il əvvəl müvafiq Anlaşma Memorandumunun imzalanması bu istiqamətdə əlaqələrin institusional əsaslarının formalaşdığını göstərir. Burada mühüm məsələ müxtəlif əməkdaşlıq kanalları arasında əlaqələndirmənin təmin edilməsidir. Parlamentlərarası münasibətlər, siyasi partiyalar arasında dialoq, hökumətlərarası təmaslar və beynəlxalq təşkilatlarda əməkdaşlıq bir-birini tamamladıqda ikitərəfli əlaqələrin daha davamlı inkişafı üçün imkanlar genişlənir. Bu mexanizmlər qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsinə və əməkdaşlığın konkret nəticələrə yönəldilməsinə xidmət edir.
Azərbaycan–Laos münasibətlərinin inkişafında qəbul edilən Birgə Bəyanatın əhəmiyyəti məhz bu kontekstdə daha aydın görünür. Sənəd tərəflərin siyasi iradəsini ifadə etməklə yanaşı, mövcud əlaqələrin gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirir. Bununla belə, ikitərəfli münasibətlərin real nəticələri sənədlərdə ifadə olunan niyyətlərin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsindən asılıdır. Siyasi dialoq iqtisadi, humanitar, təhsil, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə konkret təşəbbüslərlə tamamlanmalıdır. Oktyabrın 13-də qəbul edilən sənədlər arasında kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumunun olması da diqqətəlayiqdir. Bu fakt siyasi dialoqun praktiki əməkdaşlıq istiqamətləri ilə tamamlandığını göstərir. Həmçinin xidməti pasport sahiblərinin vizadan qarşılıqlı azad edilməsi haqqında sazişin mübadiləsi rəsmi təmasların təşkilati baxımdan asanlaşdırılmasına xidmət edə bilər. Bu sənədlər ikitərəfli əlaqələrin yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmadığını, ayrı-ayrı sahələrdə əməkdaşlığın hüquqi və institusional əsaslarının da genişləndirildiyini nümayiş etdirir. Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri müxtəlif regionlarla qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlərin qurulmasıdır. Ölkəmiz Avropa, Asiya, Yaxın Şərq və digər regionlarla siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələrini inkişaf etdirir. Bu yanaşma Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə, yeni tərəfdaşlıq imkanlarının yaradılmasına və qlobal əməkdaşlıq proseslərində iştirakının genişləndirilməsinə xidmət edir. Laosla münasibətlərin dərinləşdirilməsi də bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin inkişafı Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq coğrafiyasını genişləndirir, yeni iqtisadi və humanitar təmaslar üçün imkanlar yaradır. Eyni zamanda, Azərbaycanın nəqliyyat-logistika infrastrukturu və beynəlxalq əlaqələri Laos üçün də yeni əməkdaşlıq perspektivlərinin araşdırılmasına şərait yarada bilər.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 13-də səsləndirdiyi bəyanat Azərbaycan–Laos münasibətlərinin inkişafında siyasi etimadın, diplomatik həmrəyliyin və institusional əməkdaşlığın əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Otuz ildən artıqdır davam edən diplomatik əlaqələr, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək, parlamentlərarası münasibətlər və siyasi partiyalar arasında təmaslar ikitərəfli tərəfdaşlığın möhkəm əsaslarını formalaşdırır. Bu əsasların gələcəkdə daha geniş nəticələr verməsi isə tərəflərin qarşılıqlı siyasi iradəsini konkret layihələr və davamlı əməkdaşlıq mexanizmləri ilə möhkəmləndirməsindən asılı olacaq. Birgə Bəyanat və səfər çərçivəsində əldə edilən razılaşmalar bu istiqamətdə mühüm başlanğıc nöqtəsidir. Azərbaycan və Laos arasında siyasi dialoqun dərinləşməsi, parlament diplomatiyasının inkişafı və yeni əməkdaşlıq sahələrinin müəyyənləşdirilməsi iki ölkənin dostluq münasibətlərinin gələcək inkişafı üçün əlverişli zəmin yaradır”.
