Müasir texnologiyalar uşaqların sağlamlığını necə təhdid edir? - Həkim danışır
“Müasir dövrdə uşaqların sağlamlığı üçün ən ciddi risklərdən biri texnologiyadan həddindən artıq istifadədir. Uzun müddət telefon və planşet qarşısında qalmaq yuxu pozğunluqlarına, diqqət zəifliyinə, fiziki hərəkətin azalmasına və sosial bacarıqların geriləməsinə səbəb ola bilər”.
Bu sözləri Operativ Media-ya açıqlamasında pediatr Səbinə Məmmədova deyib.
O bildirib ki, psixoloji problemlər də son illərdə artmaqdadır. Sosial şəbəkələrin təsiri, təhsil yükü və ailədaxili gərginliklər uşaqlarda narahatlıq, stress və özünəinamın azalmasına gətirib çıxarır:
“Digər mühüm problem qeyri-sağlam qidalanmadır. Fast-food məhsulları, şəkərli içkilər və hərəkətsiz həyat tərzi uşaqlarda piylənmə riskini artırır. Bu isə gələcəkdə şəkərli diabet və ürək-damar xəstəliklərinin yaranmasına zəmin hazırlayır.
İnternet mühitində kibertəzyiq, zorakılıq məzmunu və yad şəxslərlə ünsiyyət də uşaqlar üçün ciddi təhlükə hesab olunur. Bundan əlavə, elektron siqaret və digər zərərli vərdişlərlə erkən tanışlıq yeniyetmələrin sağlamlığına mənfi təsir göstərir.
Uşaqların sağlam inkişafı üçün valideyn nəzarəti, sağlam qidalanma, fiziki aktivlik, təhlükəsiz internet istifadəsi və ailədaxili sağlam ünsiyyət xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir risklərin vaxtında tanınması və profilaktik tədbirlərin görülməsi uşaqların sağlam gələcəyinin əsas şərtlərindən biridir”
Psixoloq Zeynəb Əyyubova isə bildirib ki, bir neçə il əvvəl valideynlər uşaqlarını küçənin təhlükələrindən qorumağa çalışırdılarsa, bu gün təhlükə çox vaxt uşağın əlində tutduğu telefonun içində gizlənir. Müasir dövr uşaqlara böyük imkanlar təqdim etsə də, onların psixoloji sağlamlığı üçün yeni risklər də yaradır:
“Bu gün uşaqların üzləşdiyi ən ciddi problemlərdən biri rəqəmsal asılılıqdır. Saatlarla ekran qarşısında vaxt keçirən uşaqlar real ünsiyyətdən uzaqlaşır, diqqət və emosional tənzimləmə bacarıqlarında çətinlik yaşayırlar. Sosial şəbəkələr isə onlarda özlərini başqaları ilə müqayisə etmə meylini artırır, nəticədə özünəinam azalır və narahatlıq yaranır.
Digər vacib risk emosional tənhalıqdır. Paradoks ondadır ki, uşaqlar əvvəlkindən daha çox əlaqədə görünürlər, amma öz hisslərini bölüşmək üçün daha az güvənli münasibətlərə sahibdirlər. Bir çox uşaqlar dinlənilmədiklərini, başa düşülmədiklərini hiss edirlər. Bu isə aqressiya, qapanma, davranış problemləri və hətta depressiv əlamətlərlə nəticələnə bilər.
Müşahidələr göstərir ki, bu gün uşaqların ən çox ehtiyac duyduğu şey bahalı oyuncaqlar və ya müasir texnologiyalar deyil. Onların ən böyük ehtiyacı diqqət, sevgi, emosional təhlükəsizlik və keyfiyyətli ünsiyyətdir.
Valideynlər uşaqlarının dərs nəticələrini, geyimini və qidalanmasını diqqətlə izləyirlər. Lakin ən vacib sual bəzən unudulur: “Mənim uşağım özünü necə hiss edir?” Uşağın psixoloji sağlamlığının təməli məhz bu sualdan başlayır.
Unutmamalıyıq ki, güclü uşaqlar təsadüfən yetişmir. Onlar sevildiklərini hiss etdikləri, dinlənildikləri və dəyər verildikləri ailələrdə formalaşırlar. Uşaqları gələcəyin risklərindən qorumağın ən təsirli yolu onların daxili dünyasını gücləndirməkdir”.
