Rizvan Nəbiyev: Azərbaycan-Hindistan münasibətlərində yeni imkanlar yaranır
Azərbaycanla Hindistan arasında siyasi dialoqun fəallaşması ikitərəfli münasibətlərin inkişafı və yeni əməkdaşlıq imkanlarının reallaşdırılması üçün zəmin yaradır.
Operativ Media xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin deputatı, siyasi elmlər doktoru Rizvan Nəbiyev Azərbaycan-Hindistan münasibətlərinin hazırkı vəziyyətini və gələcək perspektivlərini şərh edərkən deyib.
O bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin 23 oktyabr 2026-cı ildə Hindistanın xarici işlər naziri Subrahmanyam Cayşankarı qəbul etməsi ikitərəfli siyasi dialoqun fəallaşması baxımından mühüm hadisədir. Nazir Hindistan Prezidenti Draupadi Murmunun və Baş nazir Narendra Modinin salamlarını çatdıraraq səfərinin Baş nazirin tapşırığı ilə həyata keçirildiyini bildirib. Bu, Hindistan rəhbərliyinin Azərbaycanla münasibətlərin inkişafına marağını göstərir:
“Prezident İlham Əliyevlə Baş nazir Narendra Modinin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Bişkekdə keçirilən Zirvə görüşü çərçivəsində görüşü, Hindistanın AQEM-in Bakı Zirvə Görüşündə iştirakı və xarici işlər nazirinin Azərbaycana səfəri bir-birini tamamlayan siyasi təmaslardır. Fikir ayrılıqları fonunda müşahidə olunan soyuqluqdan sonra bu təmaslar münasibətlərdə müsbət dəyişikliklər üçün imkanlar yaradır. Lakin irəliləyişin davamlılığı siyasi niyyətlərin konkret addımlarla müşayiət olunmasından asılıdır.
Hindistanın xarici işlər naziri Subrahmanyam Cayşankarın mətbuat konfransında səsləndirdiyi fikirlər də münasibətlərin inkişafına marağı təsdiqləyir. Nazir Azərbaycanla əlaqələri daha da dərinləşdirməyin yollarının müzakirə olunduğunu və münasibətlərin daha yüksək səviyyəyə qaldırıla biləcəyini bildirib.
Azərbaycan hər zaman bütün ölkələrlə konstruktiv dialoqa və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa hazır olub. Hindistanın beynəlxalq arenada mühüm mövqeyə malik olması ikitərəfli münasibətlərin inkişafını hər iki tərəf üçün əhəmiyyətli edir.
Azərbaycanla Hindistan arasında münasibətlərin uzun tarixi var. Hər iki ölkə öz tarixi-mədəni irsini qorumaqla yanaşı, müasir inkişaf imkanlarından yararlanaraq ənənə ilə müasirliyin vəhdətini nümayiş etdirir.
Hindistanın xarici işlər nazirinin Azərbaycana səfəri çərçivəsində Atəşgah məbədini ziyarət etməsi xüsusi rəmzi məna daşıyır. Bu ziyarət iki ölkə arasında münasibətlərin yalnız müasir siyasi və iqtisadi maraqlara deyil, həm də ortaq tarixi yaddaşa, qarşılıqlı mədəni hörmətə və xalqlar arasında çoxəsrlik təmaslara əsaslandığını göstərir.
Atəşgah yalnız tarixi-memarlıq abidəsi deyil, həm də Azərbaycan-Hindistan münasibətlərinin mədəni diplomatiya müstəvisində mühüm simvollarından biridir. Tarixi irsin qorunması və qarşılıqlı tanıdılması humanitar əməkdaşlığın genişləndirilməsi, xalqlar arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və siyasi dialoqun inkişafı üçün əlavə imkanlar yaradır.
Azərbaycanın milli maraqlarını prinsipial şəkildə müdafiə etməklə yanaşı, əməkdaşlığa açıq olması, etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyi, enerji və nəqliyyat siyasəti ölkəmizlə əməkdaşlığa marağı artıran amillərdəndir. Hindistanın böyük iqtisadi, sənaye və texnoloji potensialı da qarşılıqlı faydalı əlaqələrin genişləndirilməsi üçün imkanlar açır. Bu imkanların reallaşdırılması münasibətlərin qarşılıqlı hörmət, suverenlik, ərazi bütövlüyü, bərabərhüquqluluq və daxili işlərə qarışmamaq prinsiplərinə əsaslanmasını tələb edir.
Hindistanla davamlı dialoq Azərbaycanın sülh gündəliyinin daha aydın anlaşılmasına, həssas məsələlərdə fikir ayrılıqlarının müzakirəsinə və əməkdaşlıq prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsinə xidmət edə bilər. Xarici işlər nazirlikləri arasında siyasi məsləhətləşmələrin müntəzəm keçirilməsi, yüksək səviyyəli təmasların davam etdirilməsi və qarşılıqlı səfərlərin intensivləşdirilməsi bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Hindistan xarici işlər nazirinin Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə olunmuş irəliləyişi alqışlaması da normallaşma prosesinə verilən müsbət qiymət kimi dəyərləndirilə bilər”.
Rizvan Nəbiyev Azərbaycan-Hindistan əməkdaşlığının iqtisadi istiqamətlərinə də toxunub. Enerji sahəsi ikitərəfli münasibətlərin əsas iqtisadi dayaqlarından biridir. Hindistanın ONGC Videsh şirkəti “Əsrin müqaviləsi”ndə, Azəri–Çıraq–Günəşli yataqlar blokunda və Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəmərində iştirak edir. Hindistan tərəfinin məlumatına görə, şirkətin bu aktivlərdə paylar əldə etmək üçün yatırdığı sərmayə 1,2 milyard ABŞ dollarını ötür. Bu iştirak tərəflərin uzunmüddətli iqtisadi maraqlarını birləşdirir və digər sahələrdə əməkdaşlıq üçün də etimad yaradır:
“Hindistan kapitalının Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna yönəlməsi də mühüm inkişaf kimi qiymətləndirilir. 29 sentyabr 2026-cı ildə açıqlanan rəsmi məlumata əsasən, UFlex Limited şirkətinin iştirakı ilə Ələt Azad İqtisadi Zonasında qablaşdırma məhsulları istehsal edən müəssisənin yaradılması nəzərdə tutulur. İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində razılaşdırılan layihənin dəyəri 117,7 milyon ABŞ dolları, planlaşdırılan illik istehsal gücü isə 60 min ton təşkil edir. Layihənin həyata keçirilməsi yeni istehsal və ixrac imkanları yaratmaqla Azərbaycanın regional sənaye mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirə bilər.
Hindistanın rəsmi məlumatına görə, 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi təxminən 401 milyon ABŞ dolları olub. Əczaçılıq, kənd təsərrüfatı, sənaye məhsulları, texnologiya və xidmətlər üzrə əlaqələrin genişləndirilməsi ticarətin şaxələndirilməsinə imkan verə bilər. Bunun üçün biznes nümayəndə heyətlərinin səfərləri və şirkətlər arasında birbaşa təmaslar konkret müqavilələrlə nəticələnməlidir.
Nəqliyyat və texnologiya sahələrində əməkdaşlığın perspektivləri də diqqətəlayiqdir. Azərbaycanın Şərq–Qərb və Şimal–Cənub dəhlizlərindəki mövqeyi Hindistanla əməkdaşlığa strateji əhəmiyyət verir. Azərbaycanın liman, dəmir yolu və logistika infrastrukturu Hindistanın beynəlxalq bazarlara çıxış maraqları ilə uzlaşır. Bu potensialdan səmərəli istifadə daşımaların təşkili, prosedurların əlaqələndirilməsi və marşrutların etibarlı fəaliyyətindən asılıdır.
Hindistanın proqram təminatı və informasiya texnologiyaları sahəsində təcrübəsi Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya məqsədləri ilə də uzlaşır. Elektron xidmətlər, maliyyə texnologiyaları, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik və startaplar gələcək birgə layihələr üçün perspektivli istiqamətlərdir.
Turizm sahəsindəki göstəricilər də əməkdaşlıq üçün əlverişli zəmin yaradır. 2025-ci ildə Hindistandan Azərbaycana 166 944 turist gəlib və Hindistan ölkəmizə turist göndərən dövlətlər arasında dördüncü yeri tutub. Bakı ilə Dehli və Mumbay arasında birbaşa uçuşlar səfərləri asanlaşdırır. AZAL-ın həftədə 14 reys həyata keçirməsi də bu istiqamətdə qarşılıqlı marağı təsdiqləyir.
Qarşılıqlı turizm tanıtımı, universitetlərarası əməkdaşlıq, elmi və mədəni tədbirlər Azərbaycanla Hindistan arasında əlaqələrin ictimai əsaslarını möhkəmləndirə bilər. Hər iki xalqın qədim mədəni irsi və Azərbaycanda Hindistan mədəniyyəti ilə bağlı tarixi izlərin mövcudluğu bu əməkdaşlığa əlavə məzmun verir.
Çoxtərəfli platformalar da ikitərəfli münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayır. BMT, Qoşulmama Hərəkatı, AQEM və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində təmaslar ortaq maraqların müzakirəsi və fərqli mövqelərin diplomatik dialoq vasitəsilə yaxınlaşdırılması üçün imkanlar yaradır.
Hindistanın xarici işlər üzrə dövlət naziri Kirti Vardhan Sinqh 15 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilmiş AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə Azərbaycanın 2026–2028-ci illərdə sədrliyini davam etdirməsini alqışlayıb və inklüziv, konsensusa əsaslanan əməkdaşlığa dəstəyini ifadə edib.
Azərbaycan və Hindistanın Qlobal Cənubun bir hissəsi olması inkişaf etməkdə olan ölkələrin beynəlxalq qərarların qəbulunda təmsilçiliyi, texnologiyalara və maliyyəyə çıxışı kimi məsələlərdə ortaq maraqlar yaradır. Bu, bütün məsələlərdə eyni mövqedən çıxış etmək demək olmasa da, birgə fəaliyyət üçün əlavə zəmin formalaşdırır.
Cənub–Cənub əməkdaşlığının praktik əhəmiyyəti təcrübə, texnologiya və sərmayə mübadiləsində özünü göstərir. Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanları ilə Hindistanın istehsal və texnoloji potensialı bir-birini tamamlaya bilər. Mövcud enerji investisiyaları və Ələtdə planlaşdırılan sənaye müəssisəsi bu əməkdaşlığın real iqtisadi əsaslarını göstərir. Mütəxəssis hazırlığı, rəqəmsal xidmətlər, səhiyyə və kənd təsərrüfatı üzrə təşəbbüslər əlaqələrin daha da genişləndirilməsinə imkan yarada bilər”.
Rizvan Nəbiyev sonda bildirib ki, Azərbaycan-Hindistan münasibətlərinin siyasi dialoqdan praktik əməkdaşlığa keçidi qarşılıqlı etimad, milli maraqlara hörmət və regional sülh gündəliyinə konstruktiv yanaşma əsasında uzunmüddətli, qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın formalaşmasına xidmət edə bilər.
Onun sözlərinə görə, Hindistan xarici işlər nazirinin Azərbaycana səfəri münasibətlərin fəallaşması üçün mühüm imkan yaradıb. Növbəti mərhələnin uğuru siyasi təmasların davamlılığından, layihələrin həyata keçirilməsindən və tərəflərin bir-birinin milli maraqlarına münasibətindən asılı olacaq. Qarşılıqlı hörmət və praqmatik yanaşma enerji, sənaye, nəqliyyat, texnologiya və turizm sahələrindəki imkanları davamlı tərəfdaşlığa çevirə, çoxtərəfli formatlarda əməkdaşlığı da gücləndirə bilər.
