Operativ Media
Menyu
Haqqımızda Əlaqə Reklam

Dezinformasiya nədir?

Redaksiya
Dezinformasiya nədir?

Dezinformasiyanın xüsusiyyətləri:

  1. Yanlış məlumat – həqiqətə uyğun olmayan və ya qəsdən təhrif edilmiş informasiya.
  2. Qəsdən yayılması – dezinformasiya təsadüfən deyil, müəyyən məqsədlə yayılır.
  3. Manipulyasiya – insanların davranışlarını, inanclarını və ya qərarlarını yönləndirmək məqsədi daşıyır.

Dezinformasiyanın formaları:

  • Saxta xəbərlər – həqiqət kimi təqdim olunan, lakin tamamilə uydurma xəbərlər.
  • Montaj edilmiş şəkil və ya videolar – həqiqəti təhrif edən və ya yanlış məzmun yaradan redaktə olunmuş vizuallar.
  • Kontekstdən çıxarılmış faktlar – müəyyən faktların təhrif olunmuş formada təqdim edilməsi.
  • Şayiələr və uydurmalar – şəxslər və ya qurumlar haqqında əsassız məlumatlar.

Dezinformasiyanın təsirləri:

  • Cəmiyyətdə çaşqınlıq və narazılıq yaradır.
  • İctimai fikri manipulyasiya edir.
  • Təhlükəsizlik problemlərinə yol aça bilər.
  • Demokratiyanı və azad medianı təhdid edir.

Dezinformasiyaya qarşı mübarizə aparmaq üçün mənbələrin yoxlanması, media savadlılığı və fakt-yoxlama alətlərindən istifadə vacibdir.

 

Dezinformasiya ilə mübarizə həm fərdi, həm də ictimai səviyyədə görülməsi vacib olan tədbirlərdən ibarətdir. Bu mübarizə üçün aşağıdakı addımlar effektivdir:

1. Mənbələri yoxlamaq

  • İlk mənbə: Məlumatın hansı mənbədən gəldiyini yoxlayın. Etibarlı və rəsmi mənbələrə üstünlük verin.
  • Digər mənbələrlə müqayisə: Xəbəri bir neçə etibarlı mənbədən təsdiqləməyə çalışın.
  • Müəllif haqqında məlumat: Məqalə və ya xəbərin müəllifinin kimliyini araşdırın.

2. Tənqidi yanaşma

  • Xəbəri və ya məlumatı emosional qəbul etmədən əvvəl onun doğruluğunu araşdırın.
  • Çox cəlbedici və ya şokedici məlumatlara qarşı ehtiyatlı olun.

3. Fakt yoxlama alətlərindən istifadə 

  • Faktların düzgünlüyünü yoxlamaq üçün fakt-yoxlama saytları və alətlərdən istifadə edin:
    • Factcheck.org
    • Snopes.com
    • PolitiFact
    • Google Reverse Image Search – şəkillərin mənbəyini yoxlamaq üçün.

4. Media savadlılığını artırmaq

5. Emosional və sensasiya xarakterli xəbərlərə qarşı diqqətli olmaq

  • Yalan və ya şişirdilmiş xəbərlər adətən insanların duyğularını manipulyasiya etməyə çalışır.
  • Hər hansı "şok xəbər" və ya emosional başlıqların arxasında duran həqiqəti araşdırın.

6. Sosial mediadan məsuliyyətli istifadə

  • Paylaşmazdan əvvəl məlumatı dəqiq yoxlayın.
  • Dezinformasiyanı yayan mənbələrə və səhifələrə qarşı diqqətli olun.
  • Sosial mediada şübhəli xəbərlərə dair şərh yazaraq başqalarını xəbərdar edin.

7. Texnoloji alətlərdən istifadə

  • İnternetdə filtrləmə və təhlükəsizlik proqramlarından istifadə edin.
  • Deepfake və redaktə olunmuş şəkilləri tanımaq üçün texnologiyalardan faydalanın.

Teqlər:

"Dezinformasiya n\u0259dir?"

Əlaqəli Xəbərlər