Xəzər dənizində suitilərin kütləvi ölümünə köçəri quşlar səbəb ola bilər
Köçəri quşlar Xəzər suitiləri arasında quş qripinin daşıyıcısına çevrilə bilər ki, bu da 2022-ci ilin dekabrında Dağıstan sahillərində heyvanların kütləvi ölümünə yol aça bilər. Tədqiqat Xəzər suitilərinin əsas çoxalma zonalarında yüksək patogenli quş qripinin dövr etməsi versiyasını təsdiqləyib.
“Operativ Media” “Tass”a istinadən xəbər verir ki, bu barədə “Kompas” Fondunun mətbuat xidməti məlumat yayıb.
Əvvəllər bildirilmiş tədqiqatlar göstərib ki, heyvanlar Xəzər dənizinə endemik olan təbii qaz emissiyaları səbəbindən tələf olub. Zəlzələlər aşağı küləkli şəraitdə qaz emissiyalarına səbəb ola bilər ki, bu da suitilərin boğulduğu dəniz səthinin üzərində çirklənmiş hava linzalarını yaradır. 2022-ci ilin dekabrında 2,5 mindən çox ölü suiti aşkar edildiyi bildirilib.
Bir versiyaya görə isə, heyvanlar quş qripindən ölmüş ola bilər. Fondun bu fərziyyəni yoxlamaq proqramı çərçivəsində Novosibirsk və Mahaçqaladan bioloqlar Xəzər suitilərinin populyasiyasının vəziyyəti ilə bağlı araşdırma aparıblar. Bu, Xəzər dənizinin Rusiya hissəsində yerləşən Mali adalarında yüksək patogenli quş qripinin dövranı versiyasını təsdiqləyib. Virus vəhşi köçəri quşlar tərəfindən daşınıb və onlar da qripdən kütləvi şəkildə ölüblər.
Yaz və yay ekspedisiya işləri zamanı mütəxəssislər adalara enərək beş dəniz səfəri ediblər. Yaxın vaxtlarda Compass və DGU neft xidməti şirkəti olan “Naftagaz”ın dəstəyi ilə heyvanların sağlamlığını qiymətləndirməyə imkan verəcək laboratoriya virusoloji və seroloji tədqiqatlar üçün material seçmək məqsədilə Malıy Jemçujnıy adasını yenidən araşdırmağı planlaşdırır.
"Biz ölmüş və ya ələ keçirilmiş quşların kütləvi şəkildə öldüyü yerlərdən materialları təhlil etdik. H5N1 alt növünün 9 virusu təcrid olundu. Bütün ştammlar yüksək patogenli quş qripi virusunun 2.3.4.4b genetik qrupuna aiddir. Təəssüf ki, hələ də suitilərin və digər dəniz məməlilərinin dünya miqyasında tələf olması barədə məlumat verilir”, - deyə Dağıstan Dövlət Universitetinin Ekologiya və Davamlı İnkişaf İnstitutunun dosenti Əlimurad Hacıyev bildirib.
Qeyd edək ki, Xəzər suitisi Xəzər dənizinin yeganə məməlisidir. 2008-ci ildə Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı ona nəsli kəsilməkdə olan statusu verib və 2020-ci ildə bu növ Rusiyanın Qırmızı Kitabına daxil edilib. 20-ci əsrin əvvəllərində Xəzər dənizində suitilərin sayı 1,2 milyon idi. XX əsrin 70-ci illərində Xəzər dənizinin sürətli inkişafı zamanı heyvanların sayı 600 minə qədər azalıb.
